Q&A eerlijke-vleesprijs

Het voorstel voor een eerlijke vleesprijs en benutting van de opbrengst voor goede doelen roept vragen op.

Deze Q&A zal steeds geactualiseerd worden.  

1.     Wat is het doel van de TAPP Coalitie?

2.     Hoe wil de TAPP Coalitie haar doel bereiken?

3.     Wie staan er achter de TAPP Coalitie?

4.     Wat zijn de voordelen van een eerlijke vleesprijs?

5.     Wat gebeurt er met de opbrengst van de eerlijke vleesprijs?

6.     Wat vindt de bevolking van de eerlijke vleesprijs? (voornemen TAPP coalitie)

7.     Zijn er andere landen die een eerlijkere vleesprijs willen?

8.     Wanneer kan de eerlijke vleesprijs worden ingevoerd?

9.     Waarom willen jullie geen btw verhoging op vlees?

10.     Groenten & fruit goedkoper en vlees wat duurder?

11.     Hoe zijn de politieke en maatschappelijke reacties?

12.     Krijgen we meer goedkope vleesimporten en meer export?

13.     De zorgkosten stijgen enorm; gaan die kosten omlaag als we gezonder eten? 

1.     Wat is het doel van de TAPP Coalitie?

Wij willen dat er een eerlijke voedselprijs komt waarin de kosten voor milieu, gezondheid en dierenwelzijn worden opgenomen, te beginnen bij vlees, daarna zuivel, vis en eieren. De opbrengst daarvan moet via een Fonds Eerlijke Voedselprijzen teruggaan naar burgers en boeren. Zo zorgen we ervoor dat boeren een betere prijs krijgen en duurzamer kunnen werken en burgers gezonder gaan eten zonder dat de armste groepen er op achteruit gaan. Wij Nederlanders willen dan wel invloed krijgen op hoe ons geld via het Fonds Eerlijke Voedselprijzen wordt besteed. Dat kan via een toekomstig online platform van de TAPP Coalitie, via de TAPP Coalitie die jaarlijks overlegt met uitvoerders en via ons parlement.

2.     Hoe wil de TAPP Coalitie haar doel bereiken?

De TAPP coalitie wil dat de overheid wet- en regelgeving invoert die zorgt voor eerlijke voor voedsel. In eerste instantie richt de coalitie zich op een eerlijke vleesprijs in Nederland vanwege de grootte van impact van vleesconsumptie. Dit wordt gedaan via een beperkte prijsverhoging van (bij invoering) gemiddeld 16 eurocent per ons vlees en uiteindelijk 34 eurocent, zodat in 2030 alle milieukosten in de vleesprijs zijn verwerkt (broeikasgassen, stikstof, fijnstof en biodiversiteitsverlies). Dit levert jaarlijks erg veel geld op voor boeren en burgers: ruim 1 miljard euro. In de toekomst wil de coalitie dat in heel Europa een eerlijke prijs komt voor vlees en dat dit wordt uitgebreid naar zuivel, vis en eieren. Zie het uitgebreide voorstel hier.

3.     Wie staan er achter de TAPP Coalitie?

De Coalitie zelf bestaat uit organisaties op het gebied van landbouw, voeding, gezondheid, milieu, en dierenwelzijn. Het gaat om idealistisch maar ook zakelijk ingestelde, gemotiveerde partners op een breed palet aan onderwerpen, die samenwerken om te komen tot een eerlijke voedselprijs inclusief kosten voor milieu, gezondheid en dierenwelzijn. te beginnen bij vlees, daarna zuivel, vis en eieren. Een nog bredere groep van maatschappelijke organisaties steunt het voorstel van de Coalitie voor een eerlijke vleesprijs zonder partner te zijn (zie maatregel 11 Urgenda minder vlees en partners TAPP Coalitie).

4.     Wat zijn de voordelen van een eerlijke vleesprijs?

De opbrengst van een eerlijke vleesprijs bedraagt ruim 1 miljard euro per jaar. Dat zorgt voor:
1) Een positief effect op klimaat, milieu, natuur en dierenwelzijn, via het verduurzamen van de landbouw en de veehouderij  en dankzij de verlaagde vleesconsumptie.
2) Een gezonder eetpatroon van de Nederlandse bevolking via verlaging van de btw op groenten en fruit, aardappelen en vleesvervangers van 9 naar 5% en via minder vleesconsumptie.
Zie hier voor een uitgebreide uitleg van de positieve gevolgen.

5.     Wat gebeurt er met de opbrengst van de eerlijke vleesprijs?

Het voorstel van de TAPP coalitie is om de opbrengst te verdelen onder boeren en burgers. We willen dat hiervoor een ‘Fonds Eerlijke Voedselprijzen’ komt waar we als burgers ook inzicht in en invloed op hebben. Voor verduurzaming van de landbouw en veeteelt komt dan jaarlijks ongeveer 450-600 miljoen euro beschikbaar. De andere helft van de opbrengst gaat naar burgers door gezonde voeding goedkoper te maken en de koopkracht van lage inkomens te compenseren. Ook slagers en andere partijen die nadeel of extra administratieve lasten krijgen door het voorstel, worden hiervoor gecompenseerd  Zie hier voor meer informatie.

6.     Wat vindt de bevolking van de eerlijke vleesprijs?

Wij zijn ervan overtuigd dat Nederland klaar is voor een eerlijke vleesprijs. Nederland kan zo het eerste land ter wereld worden met een eerlijke vleesprijs, goed voor onze boeren en voor onze gezondheid en voor milieu, natuur en dierenwelzijn . Wij vertalen als TAPP Coalitie slechts de wens van een meerderheid van de bevolking en rijken de politiek een breed gedragen, goed uitgewerkt voorstel aan. 

Uit een enquete in 2018 bleek dat bijna 70% van de Nederlanders bereid zijn de milieukosten te betalen van vlees, ook al wordt vlees hierdoor duurder. Zie: https://www.tappcoalitie.nl/nieuws/8394/voorbeeld-nieuwsbericht  Uit een onderzoek van denktank Chatham House uit 2015 blijkt ook “dat een eerlijke vleesprijs minder onverteerbaar is voor consumenten dan overheden geneigd zijn te denken; burgers verwachten van overheden dat zij de leiding nemen in zaken die de wereld verbeteren”.

De TAPP Coalitie liet eind oktober 2019 een representatieve opiniepeiling houden onder 1000 Nederlanders door DVJ Insights en daaruit bleek inderdaad dat ruim de helft van de bevolking voorstander is van het voornemen van de TAPP Coalitie voor een eerlijke vleesprijs, met een terugsluis van de opbrengst voor boeren en burgers. Stemmers op regeringspartijen steunden het voorstel nog meer met 54 tot 62%. Zie: https://www.tappcoalitie.nl/nieuws/12336/meerderheid-nederlanders-kiest-voor-eerlijke-vleesprijs-met-opbrengst-voor-boeren-en-voor-goedkopere-groenten-en-fruit

Het AD hield 3 november 2019 een peiling onder lezers: van 17.000 lezers was 63% voor (onder voorwaarden zoals Tapp Coalitie aangaf). https://www.tappcoalitie.nl/nieuws/12340/rtl-nieuws-en-ad-positief-over-hogere--eerlijke-vleesprijs- 

We zijn hiervoor uiteraard afhankelijk van de politieke partijen die ons voorstel steunen. D66, PvdA, CU, GroenLinks en PvdD hebben in de afgelopen 10 jaar allemaal wel een keer een btw verhoging op vlees in hun verkiezingsprogramma’s opgenomen. De kans is dus groot dat zij in het huidige politieke klimaat (met veel protesten van boeren en een sterke wens om klimaat- en milieumaatregelen te nemen) een eerlijke vleesprijs willen opnemen. Voorwaarde is: een voorstel voor de bestemming van de extra belastinginkomsten van ruim 1 miljard euro voor o.a. een investering in duurzame landbouw en om groenten, fruit en vleesvervangers goedkoper te maken voor ons allen. CDA en andere partijen zien ondanks de twijfel, ook de voordelen van het voorstel omdat het een eerlijke vleesprijs (hoger inkomen) toekent aan veehouders voor duurzaamheid (600 miljoen euro aan subsidies per jaar).

De grootste tegenstanders van een hogere vleesprijs (bijv. sommigen bij de Telegraaf, PVV of Forum voor Democratie) veranderen al snel in neutraal of positief als ze weten wat het voorstel precies inhoudt. Zie bijvoorbeeld deze mailwisseling met een fervente vleesliefhebber die eerst niets moest hebben van een hogere eerlijke vleesprijs, maar al snel bijtrok en akkoord ging: 

Op 3 nov. 2019, om 14:40 heeft XXX het volgende geschreven, na lezing van het AD artikel op 1 november, stuurde meneer XXX een email naar info@tappcoalitie.nl:
 
"Flikker gewoon op. Zal weer niet uit die kankerstad komen zo’n flut stichting. Met jullie nep onderzoek! Linkse honden!"
 
Reactie TAPP coalitie Op 11 nov. 2019 om 15:44 heeft Jeroom Remmers het volgende geschreven:
Geachte heer XXX, 

Ook AD lezers (19.000), dus de gewone hardwerkende Nederlanders zijn het voor 63% eens met het voorstel van een eerlijke vleesprijs op voorwaarden van de TAPP Coalitie. 
Stemmers op VVD steunen het plan het meest (62%) blijkt uit onderzoek. Die hebben ook doorgaans de hoogste inkomens en zijn het hoogst opgeleid en gunnen onze boeren 600 miljoen euro per jaar (hoger inkomen). 

https://www.ad.nl/koken-en-eten/meer-betalen-voor-vlees-prima-als-groenten-dan-goedkoper-worden~a42e46ff/

Op 11 nov. 2019, om 15:53 heeft XXX het volgende geschreven:
 
"Komt op mij over als anti vlees gelul. Dat zie je wel aan de betrokken partijen. Met ieder onderzoek kun je de gewenste resultaten krijgen dat weet iedereen. De boeren gun ik hebt wel maar nogmaals het is een anti-vlees verhaal en ik ben pro-vlees en anti klimaat crisis gewouwel".


Reactie TAPP Coalitie: Verstuurd vanaf mijn iPhone 11 nov. 2019 16.53 u
 
"Ik ben zelf ook pro vlees, erg lekker. Alleen voor de boeren en het milieu iets te goedkoop; paar eurocenten erbij is genoeg. Moet kunnen toch? AD heeft in hun lezers onderzoek niets gemanipuleerd." 
 
Op 11 nov 2019, om 19.11 u heeft XXX het volgende geschreven:
 
"Valt me mee dan. Wij kopen vaak bio-vlees. Iets meer betalen is voor ons geen probleem als het maar naar de boeren gaat. Ik word alleen moe van de anti-vlees hype. Om me heen hoor ik dat ook". 

7.     Zijn er andere landen die een eerlijkere vleesprijs willen?

Ja. In bijvoorbeeld Duitsland, Denemarken en Zweden is in het parlement gesproken over een andere vleesprijs. De beleggersorganisatie FAIRR, waarbij ook grote Nederlandse investeringsfondsen zoals banken en pensioenfondsen zijn aangesloten, gaat ervan uit dat de komende decennia tientallen landen een heffing op vlees invoeren, zoals er nu ook tientallen landen een CO2-taks of een suikertaks hebben ingevoerd. De Parijs Klimaat doelen in 2050 kunnen niet zonder eerlijke vleesprijzen gehaald worden (inclusief de prijs van broeikasgassen) en de jaarlijks groeiende vleesconsumptie is onhoudbaar qua ruimtebeslag voor veevoer. Dit leidt tot natuurvernietiging, minder landbouwareaal voor voedsel en voor biomassa nodig als vervanging voor fossiele energiebronnen.

8.     Wanneer kan de eerlijke vleesprijs worden ingevoerd?

Het invoeren van een ‘true price’, een eerlijke vleesprijs inclusief milieukosten en andere kosten is iets dat niet van vandaag op morgen is geregeld. Er ligt vooral een taak voor de overheid, omdat individuele marktpartijen die een true price invoeren, zich uit de markt prijzen als anderen dit niet doen. Volgens onderzoekers van CE Delft kan een wetsvoorstel om te komen tot een eerlijk vleesprijs (verbruiksbelasting per ons vlees) binnen twee jaar ingevoerd worden, nadat een Kamermeerderheid of een Minister hiertoe beslist. De doorlooptijd van vergelijkbare fiscale voorstellen ligt op 1 tot 2 jaar. Dus invoering per 1-1-2021 of 1-7-2021 is haalbaar als de stappen in het wetgevingsproces snel worden doorlopen. Bron: CE Delft “Duurzaamheidsbijdrage vlees”, september 2019, hoofdstuk 5.1 uitvoeringsagenda, zie tappcoalitie.nl/nieuws.

9.     Waarom willen jullie geen btw verhoging op vlees?

CE Delft en CLM hebben in opdracht van de TAPP coalitie onderzoek gedaan naar de beste uitvoering van een eerlijke vleesprijs en hier kwam een verbruiksbelasting als beste optie uit. De btw verhoging lijkt op het eerste gezicht eenvoudiger, maar een verbruiksbelasting heeft ten opzichte van een btw verhoging op vlees van 9 naar 21%

VIJF VOORDELEN: 1. het prijsverschil met biologisch en Beter Leven 2/3 sterren en 'gewoon' vlees wordt kleiner, 2. meer geld voor boeren, 3. milieukosten worden exact in rekening gebracht, 4. robuuste inkomsten voor de overheid en 5. een groot regulerend effect. 

1.     Een btw verhoging vergroot het al zeer grote prijsverschil tussen biologisch vlees en gangbaar geproduceerd vlees (kiloknallers), terwijl een accijns per kilo vlees het prijsverschil tussen biologisch vlees en kiloknaller vlees juist een stuk kleiner maakt. Dit geldt ook voor ander vlees met meer aandacht voor milieu of dierenwelzijn gemaakt (Beter Leven 2 of 3 sterren). De Duitse biologische landbouw organisatie pleit om deze reden voor een accijns op vlees en geen btw verhoging op vlees zoals de Groenen en SPD wilden. Hoe werkt dit?

Stel: gangbaar vlees kost 4 euro per kilo en hetzelfde soort biologisch vlees kost 7 euro per kilo . Deze verhoudingen zijn nu vrij normaal in supermarkten. Dan komt er een heffing / accijns van ca 20 eurocent per ons vlees, ofwel van  2 euro per kilo zoals wij voorstellen. Gevolg: gangbaar vlees wordt 50% duurder en … biologisch vlees maar 22%. Het relatieve prijsverschil wordt veel kleiner, biologisch vlees wordt relatief goedkoper. Met andere getallen blijft het principe hetzelfde: als de accijns 1 euro per kg wordt, wordt gangbaar vlees 25% duurder, maar biologisch vlees 12,5 %. Hierdoor is de verwachting dat consumenten vaker kwaliteitsvlees kopen met aandacht voor milieu en dierenwelzijn. 

2.     De opbrengst van de eerlijke vleesprijs is onder andere bedoeld voor een eerlijker, hoger inkomen voor boeren voor kostprijsverhogende maatregelen voor milieu en dierenwelzijn. Daarom gaat de opbrengst naar een Fonds Eerlijke Voedselprijzen (50% voor duurzame landbouwsubsidies; 50% voor lastenverlichting consument, o.a. voor goedkopere groenten en fruit). Een btw verhoging is slechts vulling voor de schatkist.
3.     De eerlijke prijs op vlees wordt gebaseerd op de berekende milieukosten (true price), zodat kip minder belast wordt dan rundvlees en varkensvlees; deze differentiatie is niet mogelijk bij btw verhoging op vlees. Dit geeft burgers meer keuze en de juiste prikkel (de gebruiker of vervuiler betaalt).
4.     De opbrengst is veel hoger dan bij een btw verhoging: namelijk ruim 1 miljard euro per jaar, wat voor de Belastingdienst volgens CE Delft onderzoek (2019) een stabiele bron van inkomsten is, ook bij minder vleesconsumptie en een stijging van het tarief voor de eerlijke vleesprijs richting 2030 (robuuster belastingstelsel). Op termijn biedt het voorstel mogelijkheden om complexe belastingen die de Belastingdienst weinig geld opleveren te schrappen, zodat netto sprake is van vereenvoudiging van het belastingstelsel.
5.     Het regulerende effect (en dus ook het milieu-effect) is veel groter bij een eerlijke vleesprijs (circa 15-40% prijsverhoging) dan bij een btw verhoging op vlees (maximaal 12% prijsverhoging). Economen (o.a. Hans Dagevos van de Wageningen Universiteit en Ge Backus) waarschuwen dat een prijsverhoging van slechts 12% onvoldoende is om het gedrag van consumenten bij vlees inkopen te veranderen, omdat we nog maar 11% van ons inkomen aan voedsel besteden. Dan heeft een btw-verhoging dus geen effect.

10.     Groenten & fruit goedkoper en vlees wat duurder?

De TAPP Coalitie stelt voor om aardappelen, groente en fruit, noten, paddestoelen en vleesvervangers goedkoper te maken met 4 procent. Daarom wordt de btw op deze producten verlaagd van 9% naar 5% btw. Landen als Polen, Letland en Spanje passen met goedkeuring van de EU al dit superlage 5% btw tarief toe op groenten en fruit. Dit EU toestaat (Spanje kreeg een uitzonder met 4%).  Een nul procent tarief mag helaas niet van de EU, al heeft Engeland hiervoor wel een uitzondering gekregen vanaf haar toetreding tot de EU. Nederland mag in ieder geval dus van 2021 (of al in 2020) de btw op AGF naar 5% verlagen. CE Delft heeft in een rapport een voorstel uitgewerkt. De volgende producten zijn hierin opgenomen, wat de belastingdienst volgens CE Delft  jaarlijks 266 miljoen euro aan minder inkomsten oplevert:

Tabel 2: lijst gezonde en milieuvriendelijke voedselproducten voor superlaag btw tarief 5% (voorstel CE Delft)

  Fruit
        Vers fruit
        Gedroogde vruchten en noten
        Vruchten op sap en vruchtenmoes
  Groenten en aardappelen
        Verse groenten
        Diepvries- en overige groenten (o.a. conserven)
        Aardappelen
        Aardappelproducten

De Tapp Coalitie stelt voor deze lijst uit te breiden naar de volgende producten, waardoor er ca. 280 miljoen euro minder belastingopbrengst te verwachten is per jaar:

Tabel 3: Lijst overige plantaardige producten in superlaag btw tarief 5% (voornemen TAPP Coalitie)

Overige plantaardige producten:
        Alle vlees- en zuivelvervangers (ook broodbeleg)
        Champignons en andere paddenstoelen
Enkele 100% plantaardige producten met 70% groenten, fruit of noten zoals:
        Erwtensoep en andere soepen (zonder vlees)
        Pindakaas
        Hollandse stamppot en andere op groenten gebaseerd maaltijden
        Pure chocolade producten > 70% cacao (weinig suiker, geen zuivel; o.a. repen, hagelslag, chocoladeletters). 

Daarnaast adviseert de Tapp Coalitie de politiek om te overwegen een categorie toe te voegen die in aanmerking komt voor het 5% btw tarief. Dit is nog niet meegenomen in de berekeningen. Het gaat om gezonde en relatief milieuvriendelijke voedselproducten die te weinig gegeten worden volgens de Schijf van Vijf of volgens het Klimaat Akkoord (juni 2019).  

Tabel 4: lijst overige gezonde voedselproducten voor superlaag btw tarief (volgens Schijf van Vijf te weinig gegeten)
        100% Plantaardige producten met meer dan 70% groenten, fruit of noten
        Alle 100% vegetarische / veganistische maaltijden, bijv. in restaurants een overige horeca
        Olijf- en zonnebloemolie en margarines, notenrepen, smoothies.
        Alle (vezelrijke) volkorenproducten zoals bruin brood, roggebrood, rijst, macaroni, rijstwafels, beschuit etc.
        Alle voedselproducten met een keurmerk dat door Milieucentraal is beoordeeld als top keurmerk:

Hieronder vallen: ASC, Beter Leven 2 en 3-sterren, Demeter, EKO of Europees keurmerk voor biologisch, Fairtrade, MSC,                                    On the way to PlanetProof, Rainforest Alliance, UTZ
 
Daarnaast zouden relatief ongezonde en minder milieuvriendelijke voedingsmiddelen naar het hoge btw tarief geplaatst kunnen worden. Een commissie met gezondheids- en milieuexperts kan hiervoor een voorstel doen. Een suikertaks zoals meer dan 20 anderen landen hebben, is ook te overwegen als we gezonder zouden willen eten en drinken.

Om dit alles te betalen (en ook subsidies voor boeren en compensatie voor lage inkomens te faciliteren) stelt de Tapp Coalitie voor om vlees  een eerlijke prijs te geven. De prijsverhoging in 2021 is gemiddeld 16 procent. Op deze manier wordt een begin gemaakt om de milieukosten in de prijs van vlees mee te nemen. Na 2021 wordt de vleesprijs elk jaar een heel klein beetje duurder tot in 2030 alle milieukosten de vleesprijs ten opzichte van 2018 met ongeveer 40 procent  is gestegen, zie tabel. Dan kan iedereen langzaam wennen aan het idee van een eerlijke vleesprijs voor boer en milieu. Boeren hebben het momenteel erg moeilijk financieel (supermarkten dwingen structureel te lage prijzen af en EU landbouwsubsidies gaan dalen) en ze zitten bovendien klem wat betreft stikstof- en andere milieuregels. We moeten ze helpen om milieuvriendelijker en diervriendelijker te produceren, maar dat kost een paar centen extra per 100 gram vlees. In 2021 is dit gemiddeld 16 eurocent per ons vlees, dat hebben we toch wel voor onze boeren over? Bovendien kan hierdoor de prijs van groenten en fruit omlaag, die tussen 2000 en 2017 met 40% is gestegen! 

11.     Hoe zijn de politieke en maatschappelijke reacties?

 In de zomer en het najaar van 2019 heeft de Tapp Coalitie diverse gesprekken gevoerd over een eerlijke vleesprijs en goedkopere groenten en fruit met politieke partijen, bedrijven(koepels) en maatschappelijke organisaties, waaronder minstens vier landbouworganisaties, het ministerie van LNV, het ministerie van VWS en vertegenwoordigers van voedingsmiddelen producenten, wetenschappers, belasting- en staatsteun experts. In november 2019 en de periode daarna zal blijken welke politieke en maatschappelijke organisaties de TAPP Coalitie zullen steunen naast de huidige tientallen organisaties die de Coalitie steunen. 

Ons voorstel krijgt steun van ruim 40 hoogleraren, wetenschappers, economen, ondernemers en enkele oud politici waaronder Jan Terlouw. Zij ondertekenden een artikel in economenblad ESB en in het Financieel Dagblad 31 oktober (esb.nu/blog en fd.nl). 
Op de website https://tappcoalitie.nl/politieke-partijen-en-vlees is te zien hoe verschillende politieke partijen en hun stemmers in het verleden dachten over een eerlijke vleesprijs vanwege het milieu. Op de website https://tappcoalitie.nl/over-ons is te zien welke organisaties de TAPP Coalitie steunen als partner. Dit zijn organisaties op het gebied van landbouw (boeren), voeding, gezondheid (artsen) milieu- en dierenwelzijnsorganisaties. Ook is te zien op de website https://tappcoalitie.nl/over-ons welke organisaties een voorstel van Urgenda (en TAPP Coalitie) hebben gesteund dat vrijwel identiek is aan het voorstel van de TAPP Coalitie van een eerlijke vleesprijs, waarbij de heffingsopbrengst wordt gebruikt voor het goedkoper maken van groenten en fruit, het subsidiëren van boeren (vanwege klimaat, milieu, dierenwelzijn) en het compenseren van lage inkomensgroepen voor de gestegen prijs van vlees. Bepaalde onderdelen van voorstellen van de TAPP Coalitie, zoals een lagere btw op groenten en fruit, worden zeer breed maatschappelijk onderschreven, zie website https://gezondeboodschappen.nl/over-ons/  

12.     Krijgen we meer goedkope vleesimporten en meer export?

Dit zal niet het geval zijn. We hebben lang over deze maatregel nagedacht samen met diverse onderzoekers. Het hogere tarief voor de eerlijke vleesprijs geldt zowel voor vlees geproduceerd in Nederland als voor vlees afkomstig uit het buitenland, dus importeurs hebben totaal geen voordelen. De helft van de opbrengst van de eerlijke vleesprijs komt (via een apart besluit van het kabinet) terecht bij Nederlandse veehouders, die een  compensatie krijgen voor (vrijwillige) inkomensverlagende bovenwettelijke maatregelen op het gebied van milieu (mest, stikstof, fijn stof), klimaat, natuur of dierenwelzijn. Buitenlandse veehouders hebben dit voordeel niet. Ook wordt niet verwacht dat er meer varkensvlees geëxporteerd zal worden in 2021-2030 dankzij de eerlijke vleesprijs in Nederland. Volgens CE Delft zal in 2030 bij het volledig opnemen van alle milieukosten in de prijs van vlees , vlees duurder worden waardoor de helft minder vlees gekocht wordt in Nederland. Dertig procent van het in Nederland gemaakte varkensvlees is bestemd voor Nederlandse consumptie . Als daarvan de helft wegvalt, neemt de vraag naar varkensvlees dus met 15% af. Wellicht is dit zelfs minder, bij andere aannames. Tegelijk zet de regering nu 180 miljoen euro in voor warme sanering van varkenshouders, waardoor 1,5 miljoen varkensplaatsen opgekocht gaan worden (circa 10% van de varkensstapel). 
Door de PAS (stikstofcrisis) wordt verwacht dat nog eens minstens 5-10% varkensplaatsen opgekocht worden (het CE Delft/ CLM voorstel is 1% krimp per jaar), kortom: in 2030 zal het aantal varkens net zoveel zijn afgenomen als de vraag uit Nederland naar varkensvlees. Daardoor zal er geen stimulans zijn voor varkenshouders om meer te exporteren en dat kan ook helemaal niet, want de varkensrechten zijn begrenst. 

13. De zorgkosten stijgen enorm. Gaan die kosten omlaag als we gezonder eten? 

De zorgkosten met 1 miljard euro per jaar afnemen als we in Nederland minder vlees gaan eten, volgens Peter Kooreman, gezondheids econoom aan de Universiteit Tilburg, die hierover in 2013 in het economen vakblad ESB publiceerde. Dit geldt dan door de afname van kosten voor hart- en vaatziekten als we 50% minder vlees zouden eten (en dus ook 50% minder rood en bewerkt vlees, die volgens de WHO en de Gezondheidsraad een verhoogd risico opleveren voor hart- en vaatziekten, maar overigens ook darmkanker en diabetes II). In dat geval gaan we dus minstens 60 euro per persoon per jaar minder betalen voor onze zorgkosten als we minder vlees eten. We zullen gezonder oud worden. Zorgkosten worden dan wel een aantal jaren uitgesteld. Maar mensen die gezonder oud worden, kunnen langer werken en ook dat levert de economie voordelen op. Werkgeverslasten voor zorgkosten kunnen mogelijk omlaag als we minder vlees en meer groenten eten. 
 
Volgens de Vastelastenbond bedroegen de gemiddelde zorgkosten per verzekerde persoon in 2018 2577 euro, ruim 500 euro meer dan in 2009 (een stijging van 21 procent in 9 jaar). Meer dan de helft gaat op aan ziekenhuiskosten. De zorgkosten worden verwacht in de toekomst te blijven stijgen door een toename aan chronische ziekten (o.a hart- en vaatziekten, kanker), vergrijzing, bevolkingsgroei en nieuwe technologie. Uitgaven van de overheid en verzekeraars zijn hierbij niet meegerekend.
De zorgkosten bestaan behalve uit de zorgverzekeringspremie ook uit belastingafdrachten. U of uw werkgever/uitkeringsinstantie betaalt een inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (bijdrage Zvw) aan de Belastingdienst van 6,95 tot 5,7 procent van uw inkomen. Deze bijdrage is een bijdrage die u of uw werkgever/uitkeringsinstantie - naast de premie aan de ziektekostenverzekeraar - betaalt voor de zorgverzekering. Hoe hoger uw inkomen, hoe hoger uw bijdrage. Bij een modaal inkomen van 36.000 euro incl. vakantietoeslag is dit al snel jaarlijks 2050 euro. Daarnaast betaalt u elke maand een premie voor de zorgverzekering (volgens NIBUD minimaal 121 euro en maximaal 134 euro per maand voor de basisverzekering, ofwel 1452-1608 euro per jaar; hierboven komen nog aanvullende- en tandarts verzekeringen). Volgens de VTV-2018 van het RIVM zijn de zorgkosten per persoon in Nederland gemiddeld 5100 euro per jaar (425 euro per maand) in 2015 (totaal 87 miljard euro); deze gaan groeien met circa 3% per jaar tot 2040 naar 9600 euro per persoon (800 euro per maand). De VTV-2018 beschrijft dat de grootste zorgkosten stijging komt door hart- en vaatziekten en kanker. Dat zijn juist ziekten die mede veroorzaakt worden door een gemiddeld (50%) te hoge consumptie van vlees, boven de richtlijn voor gezonde voeding.